Translate

niedziela, 24 kwietnia 2016

Galindowie - Golędowie - Goliaci ?

Galindowie to lud bałtyjski, raz zaliczany do ludu Prusów, a raz do Jaćwingów. Aleksander Brukner, Starożytna Litwa Ludy i bogi szkice historyczne i mitologiczne, Wydawnictwo Pojezieże, Olsztyn 1985 str.202 "Golędowie - Golędź czyli Golindowie, mieszkańcy pruskiego terytorium plemiennego zwanego Galindią. Ziemie te obejmujące zachodnią część Pojezierza Mazurskiego przylegały od zachodu do obszaru jaćwieskich Połekszan, a od południa do Mazowsza. Najstarszy zapisek nazwy tego plemienia, pochodzi z około 160r. n.e. i występuje w dziele aleksandryjskiego geografa Ptolomeusza w sąsiedztwie bałtyjskich Sudinów (Soudinoi). Obszar Galindii już w pierwszej połowie XIIw. był pustkowiem. Uważa się że spowodowały to walki polsko-pruskie, toczone na tym odcinku zwłaszcza za panowania Bolesława Krzywoustego. Źródła mówią (Petri de Dusburg) także o walkach jaćwiesko-galindzkich." str. 209 "Legendę o spustoszeniu Galindii przez "Sudowitów" Jaćwingów zapisał jako jedyny Dusburg." Z Galindami wiąże się też podanie o okaleczaniu karmiących kobiet poprzez obcięcie piersi , miano to praktykować w okresach głodu. Patrz strona 152. Jednocześnie Galindów wiąże się z Goliadami (czy słusznie?) stra 235 przypisy : "Roku 6566(1058) zwyciężył Iziasław Golędów". Z przekazu tego nie wiadomo jednak czy chodzi tu o Galindów pruskich, czy też o wschodniobałtyjskie plemię Goliad, żyjące w ziemi smoleńskiej w sąsiedztwie Wiatyczów"
http://mojemazury.pl/225392,Podroz-do-przeszlosci-czyli-Galindowie-na-Mazurach.html
http://www.polskieradio.pl/7/179/Artykul/1089923,Skarby-ze-swietego-jeziora-Galindow
http://archeowiesci.pl/2015/02/05/archeo-uw-tajemniczy-przodkowie-galindow-i-polsko-bialoruskie-wykopaliska-na-mazurach/

sobota, 23 kwietnia 2016

Prusowie

Aleksander Bruckner, Starożytna Litwa Ludy i bogi szkice historyczne i mitologiczne, Wydawnictwo Pojezieże, Olsztyn 1985 str.37 nazwa Prusów prawdopodobnie od litewskiego prausti - myć i prusna - pysk. Tamże: Szczepy pruskie: Pomezanie, Pogezanie - zwanych tak od miedz granicznych, Warmowie (trzmiele), Bortowie ,Litwini, Natangowie, Samowie, Golędowie (potężni), Nadrowowie,Skałwowie, i Jaćwież. str. 38 "Starzy Prusowie - dziwny to naród, najszlachetniejszy między barbarzyńskimi, jak owi "najsprawiedliwsi" Trakowie i Getowie, Homera i Herodota; nawet nazwa owa, u Tacyta dla całego szczepu od Niemców przyjęta, Aesti, mogłaby "zacnych, czcigodnych " oznaczać (gockie Aisteis niby, od aistan - szacować, czcić). Jedyny to naród, nie widzący w rozbitkach morskich upragnionej zdobyczy, a pomagający im litościwie, broniący ich nawet sam od piratów, najgościnniejszy ... przeludnienia nie było, bo dzieci, szczególniej córki zabijano lub sprzedawano - dziwna niekonsekwencja u narodu wielmożnego, który żony zawsze kupował, więc pozbywaniem się córek dochodu się pozbawiał. Dziedziczyli tylko synowie, skoro tych zabrakło, majątek z rodu wychodził".
Tamże str. 41 : "Żyli Prusowie jak Jaćwingowie, z tą różnicą jednak że rolę o wiele gorliwiej i skuteczniej uprawiali i że, zająwszy wybrzeża bałtyckie, jedyni z litewskich szczepów na morze i na wyprawy kupieckie , np. do Szwecji, do Birki , się odważali lecz i oni nie znali miast (prócz owego Truso)... Kobiety były rzeczami zdobytymi lub kupowanymi, jedne ginęły z trupem pana i męża na stosie, inne przechodziły wraz z ruchomościami na własność syna; żony i córki wystawiano na nierząd (gościom?), córki , prócz jednej, zabijano, zwyczajem u Litwinów zupełnie nie znanym" ... "Tu należy odnieść owo podanie golędzkie, jakieśmy wyżej przytoczyli i przypomnieć, że pozbywanie się dzieci, mianowicie dziewcząt było u narodów aryjskich niegdyś bardzo rozpowszechnione, (u Spartanów) ... najbardziej zaś kwitnęło właśnie u najbliższych sąsiadów starych Prusów, tylko Wisłą od nich przedzielonych tj. u Pomorzan." W przypisach na str. 211 czytamy: "Zabijanie córek było jednym ze sposobów regulowania przyrostu ludności u ludów indoeuropejskich nie tylko wymienionych przez Bruknera Greków, Rzymian, i słowiańskich Pomorzan, ale i Germanów. Według biografa Ottona z Bambergu , matki zabijały nowo narodzone córki, prócz jednej. str. 43 : "Pili zaś miód i kumys (stada końskie były liczne, rącze wierzchowce bardzo ceniono)" str. 44 przypisy: "Zachowywali obyczaj palenia zwłok niegdyś tak skrupulatnie, że znalezienie niedopalonej kości ściągało wielką winę na ród cały" str. 45: "Końmi gonią tak długo , a,z się ledwie na nogach utrzymać mogą , po czym je wiążą i palą bogom"
Łotewska grupa muzyczna inspirowana starą kulturą pruską (w tym utwór Herkus Mantas):

Film litewski o księciu Pruskim Herkus Mantas:





http://prusowie.pl
http://www.prusistika.flf.vu.lt/zodynas/prusu-kalba/
https://opolczykpl.wordpress.com/2012/08/02/nasi-poganscy-bracia-prusowie/
http://prusland.blogspot.com
http://pruthenia.pl/prusowie/
http://prusaspira.org/polska/?p=kimjestesmy

Jaćwingowie

Aleksander Brukner, Starożytna Litwa Ludy i bogi szkice historyczne i mitologiczne, Wydawnictwo Pojezieże, Olsztyn 1985 str.27 "Zaczynamy od szczepu litewskiego, najmniej licznego, lecz najwybitniejszego, wytępionego też najrychlej, nie tkniętego przez chrześcijaństwo, od Jaćwingów (Jadźwingów) wysuniętych najdalej na południe, wbitych klinem między Czarną Ruś a Mazowsze, siedzących od Niemna (w Augustowskiem) po Narew, Biebrzę i Łek .... zwanych różnie: przez Polaków Podlaszanami, (.....) i Jaćwińgami, Jatwjagami (Jaćwieżą) wedle głosowni i słoworodu ruskiego; Sudowami (....) w Prusiech i na Litwie." str. 28 "Kronikarze, szczególniej polscy, mniej ruscy, biadają nad ich okrucieństwem; późniejsi prawią o szalonym ich męstwie ; w dziesięciu rzucali się na stu, chciwi sławy, okupionej śmiercią, głoszonej za to w pieśni rodzimej ..." W przypisach czytamy, str. 203: "Etymologia nazwy Jaćwież, Jaćwingowie, proponowana przez Brucknera (od jetis - włócznia, stąd Jaćwingowie - włóczniowcy, oszczepnicy) nie przyjęła się. W świetle późniejszych badań panuje pogląd, że nazwa ta wywodzi się od nazwy rzeki, której brzmienie J. Otrębski odtwarza jako Jat(u)va , Jatva a w ślad za tym Jaćwingowie - Jatvingaji , jako mieszkańcy obszaru położonego nad rzeką Jatvą. Na stronie 202 :" W źródłach historycznych Jaćwież występuje pod różnymi nazwami. Do głównych należą: w Polsce Pollexia i Jaćwież, poprawniej Jaćwięż, na Rusi Jatwiagi oraz Dajnowa w Litwie i Sudovia - stosowana przez Krzyżaków. Obie nazwy Dajnowa i Sudovia nie były używane ani w Polsce ani na Rusi. Ostatnia z wymienionych jest nazwa znana najwcześniej, bo w II w n.e. podana jako Soudinoi. Stanowiła zapewne formę pruską, przejętą od Prusów przez Krzyżaków." .... "Wymieniona przez Bruknera nazwa Podlaszanie stanowi formę spolszczenia nazw Polexiani, Polesitae, które w starszej literaturz eprzedmiotu tłumaczono jako Podlaszanie - Podlasianie lub Polesianie. Wedle J. Nalepy ; Połekszanie (Pollexiani) plemię jaćwieskie u północnych granic Polski, Pollexia - nazwa obszaru jednego z plemion jaćwieskich była zlatynizowaną postacią polskiej nazwy brzmiącej przypuszczalnie Połeksze lub Połeksie, pochodzącej od nazwy bałtyjskiej Paluksija, co oznaczało krainę połozoną nad rzeką Luk - Łek (dziś Ełk)" Na stronie 28 czytamy " Bo i jakże było walczyć nielicznym Jaćwińgom, broniącym się lichym szczytem (tarczą) i nacierającym rzadziej mieczem , zawsze dzidą .... włócznia dla była tym czym strzała dla Tatara. " na str. 203 w przypisach " W XIII w. Jaćwież według kronikarza krzyżackiego Dusburga, mogła dysponować siłami zbrojnymi co najmniej trzykrotnie przewyższającymi liczebność sił przeciętnego plemienia pruskiego ... dla Jaćwieży szacunkowa liczba mieszkańców wynosiłaby ok. 50 tys. mieszkańców"
Imiona męskie pochodzenia jaćwiesko-litewskiego: Giedymin, Olgierd, Witowt, Kinstojt, Jagaił, Radziwił, Gościrad, Radogost, Miłosław, Towcigin, Towciwił, Gajłemin, Minigaił, Lutomysł, Mindowg, Dowmont, Olgimont, Narymont, Montygaił, Montygerd, Dowgerd, Kantygerd (kant - cierp), Dowkont, Kontrym, Kiejstut, Gailemin, Nigaił, Sungaił, Wissygin - Wszebor, Narbut, Butrym, Butowit, Żwinbut, Korybut, Butwił, Witort, Gotort, Erdziwił, Jawnut, Dauksza, Trump (krótki), Judki, Jotkis, Rustejko, Skomont, Komat, Jundził, Borut, Eżgub.
Imiona żeńskie: Ludmiła, Danuta, Aldona, Łajma, Biruta, Pojata, Ringajła, Gademunta,
http://www.konrad-mw.home.pl/w-krainie-jacwingow.html
http://www.pytlak.com.pl/tresc/Mikaszowka/historia_i_legendy/Jacwingowie.html
https://slowianin.wordpress.com/2012/08/15/jacwiez-i-jacwingowie/
http://linia-polnocna.internetdsl.pl/kalendarium_podboju_Jacwiezy/kalendarium3.html
http://www.wigry.org.pl/kwartalnik/nr27_jacwingowie2.htm
http://www.punskas.pl/POL/Litwini/sudowia.htm

środa, 20 kwietnia 2016

Bałtowie

Aleksander Brukner, Starożytna Litwa Ludy i bogi szkice historyczne i mitologiczne, Wydawnictwo Pojezieże, Olsztyn 1985
str.7 "Godzi się tu zaznaczyć pewną osobliwość terminologiczną i pojęciową języka Brucknera. Było nią posługiwanie się nazwą Litwa w dwojakim znaczeniu: szerszym, służącym na oznaczenie wszystkich ludów bałtyjskiej grupy językowej (Prusów, Jaćwingów, Litwinów, Łotyszy i Kurów) oraz węższym, odnoszącym się do obszaru tzw. Litwy właściwej w jej etnograficznych granicach. Dziś, dzięki zwłaszcza wybitnemu lingwiście łotewskiemu Janisowi Endzelinowi upowszechnił się sztuczny termin Bałtowie zastosowany w 1845 roku przez G. Nesselmanna jako określenie ogólne, jednoznaczne w swej treści, czym góruje nad innymi kiedyś stosowanymi, a także nad Brucknerowską Litwą."
G.N. Nesselmann: Die Sprache der alten Preussen an ihren Uberrestern erlautert, Berlin 1845,
Encyklopedia PWN podaje:
http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Baltowie;3873834.html
Bałtowie, grupa ludów indoeuropejskich, wyodrębniona po 3000 p.n.e. (w późnym neolicie) (Mój przypis :przez kogo i na jakiej podstawie takie datowanie???) na terenie środkowowschodniej Europy;
ze względu na warunki geograficzne zachowali odrębny język i nie brali udziału w ruchach migracyjnych (Mój przypis :jakież to warunki geograficzne determinują że zachowali odrębny język - odrębny od kogo??? i nie migrowali?) ; do Bałtów są zaliczani Litwini i Łotysze oraz wymarłe plemiona Prusów, Jaćwingów i Kurów.
Pradzieje.
Kolebkę Bałtów stanowi najprawdopodobniej środkowe i górne Podnieprze, gdzie egzystować miała hipotetyczna tzw. wspólnota bałto-słowiańska, a ściślej zespół nie w pełni zdefiniowanych etnicznie ludów, przodków średniowiecznych Bałtów i Słowian. W połowie I tysiąclecia p.n.e. wywędrowały stąd (Mój przypis : rozumiem że jeszcze bardziej hipotetycznie, gdyż byli tam hipotetycznie ???) grupy ludności, które zajęły siedziby na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, pomiędzy Pasłęką a Niemnem. Migracja ta dała prawdopodobnie początek formowaniu się nadmorskiego odłamu Bałtów. W pierwszych wiekach naszej ery Bałtowie zajmowali już wybrzeże aż po Dźwinę, tworząc wyraźnie wyodrębniony krąg kulturowy, w którym można dopatrywać się przodków średniowiecznych Prusów, Galindów i Jaćwingów (Bałtowie Zachodni) oraz Litwinów, Kurów i Łotyszy (Bałtowie Wschodni). W końcu I w. n.e. część Bałtów (najprawdopodobniej mieszkańcy Sambii) została opisana przez Tacyta jako Aestiorum gentes — lud zbieraczy bursztynu. Znacznie większy odłam Bałtów stanowiły plemiona osiadłe w lasach środkowego i górnego Podnieprza (Bałtowie Naddnieprzańscy). Kultura Bałtów Naddnieprzańskich, mimo pewnych podobieństw do kultury odłamu nadmorskiego, nie odbiegała w istotny sposób od modelu kulturowego innych ludów, w tym Finów i Słowian, zamieszkujących leśną strefę Europy Wschodniej. Sytuacja ta ułatwiła szybką slawizację Bałtów Naddnieprzańskich w VII–X w. W XII–XIII w. walki międzyplemienne oraz najazdy polskie i ruskie, a później ekspansja krzyżacka doprowadziły do wytępienia części nadmorskich Bałtów: Galindów, Jaćwingów, większości Prusów (niedobitki uległy germanizacji po wprowadzeniu reformacji w początku XVI w.) i Kurów. Pozostałe grupy plemienne uformowały 2 jedyne przetrwałe do dziś narody bałtyjskie — litewski i łotewski.